جنگ نرم چیست؟


































جنگ نرم، یکی از روشها (تاکتیک)های مقابله و مبارزهی دو جناح یا دو طیف متخاصم است. وقتی اهداف، برنامهها و منافع دو جریان (دو طیف) با یکدیگر منافات پیدا میکند و در واقع تداوم بقای هر یک منوط به تسلیم و یا از میان رفتن طیف دیگر میشود، صفآرایی و جنگ بین این دو جناح آغاز میگردد و هر یک ضمن دفاع از خود، سعی در از میان برداشتن دیگری مینماید.
الف - سبک جنگها متفاوت است و در هر جنگی نیز روشها (تاکیتکها) و تسلیحات (ابزار) متفاوتی به کار گرفته میشود. مثل جنگ سخت (مسلحانه، نظامی) با شمشیر و یا بمبهای خوشهای و لیزری و اتمی – جنگ اقتصادی با شیوهها و رقابتهای ناسالم، مخرب و نابود کننده مثل تحریم و با استفاده از ابزار متفاوت بانک، بیمه، حمل و نقل، قوانین صادرات و واردات، قوانین بینالملل و ... – جنگ نرم یا همان جنگ روانی با ابزار تبلیغاتی و امروزه رسانهای.
ب – روش تبلیغ و ضد تبلیغ به هر نوعی، مانند: دروغ پراکنی، شایعهسازی، ایجاد شبهه، تخریب شخصیت، ایجاد تهدید واهی، ایجاد امید واهی، تغییر باورها، تهاجمهای فرهنگی و ...، همه از عرصههای متفاوت «جنگ نرم» است و هر ابزار تبلیغاتی، اعم از تریبون، منبر، قلم، کتاب، اینترنت، جراید، فیلم و هنر، شعر و موسیقی و ... نیز از ابزار این جنگ وسیع و مؤثر قلمداد میگردد.
ج – این که واژهی «جنگ نرم» در گوگل معادل ندارد، سخن احمقانهای است که زیبا کلام مطرح نموده است. قرار نیست که هر واژهای در گوگل معادل داشته باشد و اگر نداشت، معنایی نداشته باشد و یا مصداق آن در خارج فاقد واقعیت باشد. گوگل کتاب مرجع و منبع علمی ما نیست. غربیها از واژهی «soft power» به معنای «قدرت نرم» استفاده میکنند که البته اگر چه در معنا نزدیک است، اما آن جامعیت در بیان موضوع را ندارد. چرا که «جنگ نرم» سیاست و عمل آن «قدرت نرم» برای براندازی است و نه خود آن.
د – تاریخچهی «جنگ نرم» را میتوان از دو منظر «عام» و «خاص» مورد بررسی قرار داد.
از منظر آن، جنگ نرم از همان موقعی روش و تاکیتک دشمن قرار گرفت که ابلیس بر خود تکبر نمود و بر انسان حسادت برد و چنین قسم خورد:
«قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعينَ» (ص - 82)
ترجمه: گفت: (سوگند) به عزّت تو كه همگى آنان را گمراه خواهم ساخت.
اغوا، یعنی فریب دادن، مستلزم جنگ نرم است و روش آن نیز خلاف نشان دادن حقایق و واقعیات است. راست را دروغ، دروغ را راست، امنیت را تهدید و تهدید را امنیت، یقین را شبهه و شبهه را یقین کردن، زشت را زیبا و زیبا را زشت جلوه دادن و ...، همگی همان «جنگ نرم» است. لذا شیطان پس از آن که گناه انحراف و سرپیچی خود را که ناشی از تکبرش بود به گردن خداوند سبحان انداخت، گفت:
«قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَني لَأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعينَ» (الحجر - 39)
ترجمه: آن گاه شيطان گفت: خدايا [حال که] مرا گمراه كردى من نيز در زمين (همه چيز را) در نظر فرزندان آدم جلوه ميدهم (تا از ياد تو غافل شوند) و همهى آنها را گمراه خواهم كرد.
در تاریخ بشر و به ویژه تاریخ اسلام نیز نمودهای بارزی از «جنگ نرم» دیده میشود که شاید بتوان به روشها و تاکیتکهای تبلیغی و ضد تبلیغی معاویه و سپس عمر عاص لعنتالله علیهما، به عنوان یکی از شاخصترین آنها اشاره و استناد نمود. از او پرسیدند: چرا برای مقابله با حضرت علی علیهالسلام این قدر پول خرج می کنی؟ گفت: هزینهاش از هزینهی جنگ کمتر است.
ھ – اما از منظر خاص یا همان تئوری آکادمیک، «جوزف نای» اولین کسی است که آن را به صورت علمی و تحت عنوان «قدرت نرم» مطرح کرد. در این نظریه نیز چنان چه بیان شد، مهمترین حوزهی اعمال و تأثیرگذاری قدرت نرم بر طرف مقابل، حوزهی رسانه است. بهرهگیری از رسانهها و امكاناتی كه فرد را قادر میسازد تا برای تأثیرگذاری بر طرف مقابل، به اِعمال قدرت بپردازد.
شاید در جهان غرب «سان تزو» اولین کسی باشد که در این موضوع کار کرده است. او در کتاب «هنر جنگ» مینویسد: «میشود جنگید، اما مهمترین کار این است که شما در یک نبرد بدون جنگ، پیروزی را به دست آوردید» و در تشریح چگونگی آن مینویسد: «باید به استراتژیهای رقیب و روحیهی او حمله كرد؛ بهگونهای كه آنها بپذیرند كه شكست خواهند خورد. اگر كسی در ذهنش بپذیرد كه شكست میخورد، حتماً در دنیای واقه نیز شكست خواهد خورد. زیرا آنچه فرد را به مقاومت تشویق میكند، روحیه است.»
همه می دونن جنگ نرم چیه؟! جنگ رسانه ای؛ دیجیتالی یا اصطلاحا سایبری ؛ جنگ ماهواره ای… که در روزگار حال به نبردی بی امان در میان ملت ها تبدیل شده! نبردی که بویژه غرب بخش
وسیعی از این جبهه رو به خودش اختصاص داده و با همه قوا و نیرو و سرمایه خود به این میدان آمده… یادمه این موضوع رو مقام معظم رهبری چند سال پیش با عنوان “استعمار فرانو” مطرح کرد و موضوعاتی رو که در حال حاضر نمود پیدا کرده اند؛ در مقاله های استعمار فرانو پیش بینی شده بود!!!
در این جبهه که گاهی بسی سخت تر و دشوارتر از جبهه جنگ نظامی ست؛ رسانه ها صلاح و توپخانه دشمن بشمار می روند! رسانه هایی که گاهی ادامه زندگی بدون آنها امکانپذیر نیست و حجم وسیعی از داده ها و اطلاعات که با زندگی خیلی از ماها پیوند خورده و با زندگی هایمان اجین شده.
اینترنت از
دیگر بخش های این غول رسانه ای می باشد که قلب و مغز و ریشه آن در امریکاست و به
سهولت مانند رگ های بدن در همه جای دنیا گسترده شده و در همه مردم دنیا نوعی تشنگی
برای رسیدن به آن ایجاد شده. شبکه ای که به مرور زمان نوعی نیاز برای گذران زندگی
تبدیل شده است. همه اینها دلیل ست واضح تا با آگاهی با این ابزار کار کنیم!
غرب با طراحی گسترده شبکه های اجتماعی در اینترنت مانند فیس-بوک و تویتر بر آن است
تا افکار عمومی را در جهت خود سوق دهد و راه های بدون مرز را برای پیاده سازی افکار
و اهداف خود؛ در میان مردم ملت ما باز کند و براحتی با بزرگنمایی و دروغ پراکنی و
شایعه و شانتاژ و پروپاگاندا؛ افکار عمومی یک ملت را در کنترل خود درآورد.
چنانچه در انتخابات اخیر کشور می دیدیم که کلید بسیاری از آشوب ها در این فضا زده
می شد و در زمان بسیار کوتاهی در میان همه افراد پراکنده می شد و موجی از فتنه و
آشوب را به دنبال داشت.
در این میان ما به عنوان کاربران این شبکه ها نه تنها باید با قلم خود با این حربه
مبارزه کنیم بلکه باید با آگاهی و ذکاوت این ابزارها را در کنترل خود در آورده و از
آن برای گسترش تفکر اسلامی و ایرانی بهره برداری کنیم.
بخش دیگر این جنگ نوین مصرفی باز آوردن ملت ها و تحمیل کالاهای غربی به ملت ست به طوری که علاوه بر سود اقتصادی؛ تفکر و فرهنگ خود را نیز با آن به خورد مصرف کننده می دهند و نوعی رضایت و همبستگی با خود را در مصرف کنندگان ایجاد می کند. به نظر من گاهی با محصولات غربی باید تاکتیک تحریم را پیش گرفت. مانند این محصولات خوراکی و مصرفی. گاهی هم با محصولات رسانه ای با کلید آگاهی و بینش بر علیه خود آنها استفاده کنیم.
نکته ای که در این مقوله حائز اهمیت و روشن ست اینست که مخاطبان اصلی دشمن؛ اقشار باسواد و تحصیلکرده و دانشجویان و اساتید می باشند که عملا با فرهنگ و رسانه ارتباط تنگاتنگی دارند. باید به این درک برسیم که ما در حال جنگ هستیم و جنگ حتما مثل عراق یا افغانستان؛ نظامی نیست!
خداوند در آیهی ۲۱۷ سورهی مبارکهی بقره میفرماید: “و لایزالون یُقاتلونکم حتی یُرَّدوکُم عَنْ دینِکُم إن استطاعُوا”. معنای آیه این است که دشمنان شما همواره با شما در جنگ هستند. واژه لایزالون، دلالت بر استمرار دارد و گویای این است که دشمنان همیشه با شما در جنگند منتهی بسته به شرایط مکانی و زمانی نوع این جنگ ممکن است متفاوت باشد. گاهی جنگ؛ جنگ نظامی است. گاهی اقتصادی است و گاهی نیز فرهنگی.
در آخر هم به فتنه داخلی اشاره می کنم که یکی از کارآمدترین نیروهای دشمن برای زمینه سازی و تحقق اهداف خود به منظور سلطه همه جانبه می باشد. که ما باید با بینش و شم سیاسی قوی آنها را شناخته و راه را برای فعالیت این منادیان نفاق و فتنه بر بندیم.
خدا نکنه در این زمان که دشمنان برای تسلط بر ملت های آزاده و مسلمان؛ بر چشم خود خواب رو حرام کرده اند؛ چشمان ما گرم خواب غفلت باشد…

«قل كل متربص فتربصوا...» «بگو همه منتظرند ، پس انتظار بكشيد »(طه، آية 135)